بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
ISSN 3023-7688  ·  Sayı 29  ·  Ağustos 2026

ünsiyet.

29
İlmî · Kültürel · Fikrî Aylık Dergi
Ağustos 2026 — Dosya: Hevâ ve Heves
۞
Sayı 23 · Şubat 2026 · Kavram · s. 18

Cahiliye Şemsiyesi Cahiliyye kelimesi; küfür, şirk, nifak gibi imanın muhalifi olan bütün

Celaleddin Sipahioğlu — Genel Yayın Yönetmeni

۞
Yazı boyutu %100
Paylaş
kavramları altında toplayan çatı bir kavramdır. Çünkü imansızlığı ifade eden bütün kavramlar Allah hakkında yanlış düşünmenin bir türüdür. Yaratılmış olmakla beraber yaratanın varlığı ve sıfatları konusunda nankör bir tavırla yok sayıcı olmak anlamındaki küfür…
kavramları altında toplayan çatı bir kavramdır. Çünkü imansızlığı ifade eden bütün kavramlar Allah hakkında yanlış düşünmenin bir türüdür. Yaratılmış olmakla beraber yaratanın varlığı ve sıfatları konusunda nankör bir tavırla yok sayıcı olmak anlamındaki küfür; yaratılmışların yaratanın varlığına delalet eden bütün işaretleri konusunda insanın kendisini körleştirme cehaletinde bulunmasıdır. Şirk; varlığını kabul ettiği yaratıcının sıfatlarını yanlış değerlendirme sonucu Allah’ın sıfatları konusunda insanın cehalet sahibi olması halidir. Nifak; kulun kendini kandırmak suretiyle, çıkar amaçlı bir hayatı tercih noktasında inanan ve inanmayan tarafları kandırmak suretiyle idare edilebileceği cahilliğidir. Allah azze ve Celle kerim olan kitabında kafir, müşrik ve münafık gibi kavramların örneklerini sergilerken işin aslının cahiliye olduğunu ortaya koymaktadır. Ankebut 63 – And olsun ki onlara, “Gökten su indirip, onunla ölümünün ardından yeryüzünü canlandıran kimdir?” diye sorsan, mutlaka, “Allah “ derler. De ki: (Öyleyse) hamd de Allah’a mahsustur. Fakat çokları akıllarını kullanmazlar. Bakara 22, En’am 99, Araf 57 gibi ayetler de aynı konuda detaylar verilmektedir. Bu ayetlerde ortaya konan kıyas ile Allah’ın birliği ispat edilmektedir. Fakat muhatapların çok açık olan bu konularda dahi, cahilliklerini kabul etmeyecek kadar kör ve sağır davrandıklarına işaret edilerek, insanın nasıl kendi kalbini hakikate karşı mühürleyebileceği açık bir şekilde anlatılmaktadır. İnsanlar dinlerini oyun eğlence edinme kabilinden Allah’ın standartları dışına taşımak suretiyle dinlerini bölük pörçük etme anlamında tavırlar ortaya koyarak dini aslından saptırırlar. Maide 72 - Andolsun, “Allah, Meryem’in oğlu Mesih’tir” diyenler elbette kâfir olmuşlardır. Oysa Mesih onlara: “Ey İsrailoğulları hem benim, hem de sizin Rabbiniz olan Allah’a ibadet edin. Kim Allah’a ortak koşarsa, şüp- Cahiliyenin temel özelliklerinden birisi diyebileceğimiz bir başlık; hakkında bilgi sahibi olunmayan konuların peşinden gitmektir. hesiz Allah ona cenneti haram kılmıştır ve onun varacağı yer cehennemdir. Zalimlerin yardımcıları da yoktur” demişti. Maide 73 - “Allah, üçün üçüncüsüdür” diyenler elbette kâfir olmuşlardır. Oysa tek ilâhtan başka ilâh yoktur. Eğer söylediklerinden vazgeçmezlerse, elbette onlardan inkâr edenlere acı bir azap dokunacaktır. Ayetlerde ortaya konan yanlış akait meselesi, insanların dinleri hakkında cehalet sahibi olmalarından kaynaklanmaktadır. Allah’ın peygamberi insanları bir olan Allaha inanmaya çağırırken, aynı insanlar, Hz. İsa’nın dünyaya geliş şekli itibarıyla ona yükledikleri yanlış tasavvurlar yüzünden onu tanrılaştırmışlar, bunu da din adına yapmışlardır. Öyle ki başlangıçta az bir sapmadan, işi İsa’nın tanrılığına vardıracak kadar ileri boyutlara taşımışlardır. Burada bu insanları yanlışlığa sevk eden amil din konusundaki cehaletleridir. Cahiliyenin temel özelliklerinden birisi diyebileceğimiz bir başlık; hakkında bilgi sahibi olunmayan konuların peşinden gitmek. İsra 36- Bir de hiç bilmediğin bir şeyin ardına düşme! Çünkü kulak, göz, gönül, bunların her biri yaptıklarından sorumludurlar. İnsanın bütün felaketleri bu ayet içinde ortaya konan bilgi ve hangi bilgi, sorularının cevabı olan temel anlayıştan ortaya çıkmıştır. Ayetin genel anlamda hakkında kesin bilgi sahibi olunmayan bilgi şeklinde ortaya koyduğu şey, hakikatin zıddı olan zandan başka bir şey değildir. Fakat ilginç bir şekilde insanoğlu ispat konusunda başarılı olamamış onca zanni bilgiyi gerçek olarak anlama ve savunma cehaletine düşmüştür. Kuranın muhatapları Mekkeliler ve diğer cahiliye Arapları kendi hayatları- na dair oluşturdukları ve ilahi bilgiye aykırı bütün bilgileri Kur’an’a rağmen savunmuşlar ve ısrarla Kur’an’a ve peygambere karşı çıkmışlardır. İslam tarihinde çok çarpıcı iki olay için Allah cahiliye zannı vasıflaması yaparak insanların davranışlarını yerin dibine sokar. Bunlardan birincisi hicretin 6. yılında umre için yola çıkma olayında gerçekleşir. Resulullah Umre için Mekke’ye gitmek üzere ashabına haber salar. Bunun neticesinde yaklaşık 1400 küsür kişi davete icabet eder. Resulullah daha kalabalık bir cemaat ile giderek Mekkelilere “görünmek” diye tabir edeceğimiz bir tablo oluşturmak ister. Civardaki yeni Müslüman olmuş kabilelere haber yollar. Fakat onlar Mekkelilerin Müslümanlara karşı düşmanca bir tavır göstererek onları öldürmeye teşebbüs edeceklerini düşünürler ve mazeret beyanında bulunarak umre seyahatine katılmazlar. Fetih 6 - Ve o, Allah hakkında kötü zanda bulunan münafık erkeklere ve münafık kadınlara, Allah’a ortak koşan erkeklere ve ortak koşan kadınlara azap etmesi içindir. Kötülük onların başlarına gelmiştir. Allah onlara gazap etmiş, lânetlemiş ve cehennemi kendilerine hazırlamıştır. Orası ne kötü bir yerdir! Allah bu ayeti indirerek şunu demiştir; Allah elçisini kafirlerle karşı karşıya geleceği bir iş için Medine’den çıkardığında onu müşriklerin insafına bırakmaz. Allah’ın peygamberini müşriklerin insafına bırakması şeklinde düşünmek cahiliye zannıdır. Allah kendi yolunun yolcusu, elçisini kafirler istemese bile muzaffer kılacaktır. Allah için çıkılan yolda başarısızlık yoktur. Sonuçları devşirmek zaman alabilir ama zafer Allaha inananlarındır. İkinci olay Beni Nadir seferinde Resulullah beni nadir kalelerini kuşattığında iş biraz uzadı. Bu arada münafıklar el altından ittifak halinde oldukları Yahudileri kışkırtmaya devam ettiler.

Yayımlanan yazılarda ileri sürülen görüşler yazarlarına aittir. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.