بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
ISSN 3023-7688  ·  Sayı 32  ·  Kasım 2026

ünsiyet.

32
İlmî · Kültürel · Fikrî Aylık Dergi
Kasım 2026 — Dosya: Cihad Ve Mücadele
۞
Sayı 25 · Nisan 2026 · Makale · s. 13

Apaçık Düşman (Bir kıssanın insana öğrettikleri) Melekler başlangıçta Âdemin yaratılışına dair itirazı ortaya koyduklarında

Celaleddin Sipahioğlu — Genel Yayın Yönetmeni

۞
Yazı boyutu %100
Paylaş
Melekler başlangıçta Âdemin yaratılışına dair itirazı ortaya koyduklarında kendisine imtihan fırsatı verilen ve iradesini muhtar olarak kullanabilecek bir varlığın eldeki imkânlarla nasıl bir yola evrileceği daha önce örneklenmişti ve bu sebeple ortaya koydukl…
Melekler başlangıçta Âdemin yaratılışına dair itirazı ortaya koyduklarında kendisine imtihan fırsatı verilen ve iradesini muhtar olarak kullanabilecek bir varlığın eldeki imkânlarla nasıl bir yola evrileceği daha önce örneklenmişti ve bu sebeple ortaya koydukları kanaatte kendilerini haklı görebiliyorlardı. 1. Meleklerin Ön Görüsü ve İnsanlık Tecrübesi Apaçık, fakat bütün hilelerini, gölgelemeyi ve ayak oyunlarını çok iyi bilen bir düşman. Bunda öncelikli olmanın ve yaşanmışlıkların kendine kazandırdıklarını düşmanca bir şekilde karşı tarafın aleyhine kullanabilecek bir dessaslığa sahip olmuş bir düşman. Tefsir kitaplarında meleklerin Adem’in (as) yaratılış sahnesinde ileri sürdükleri öngörü “kan dökecekleri ve fesat çıkaracakları” noktasındaydı. Kaynaklar bunun daha önce aynı şekilde yeryüzü sahnesinde teste tabi tutulmuş cin taifesinin ortaya koyduklarından tecrübe edilmiş bilgiler olduğunu söylerler. Bu söylemin detayına inildiği takdirde yaşanmışlıkların sonucu olan bu davranış modellerinin analizleri bu davranışların dayanaklarını ortaya koymayı mümkün kılar. Çünkü artık insan için bu yaşanmışlıkların örneklemeleri görünür olmuş ve değerlendirme imkânı ortaya çıkmıştır. 2. Meleklerin İtirazı ve İlahi Bilginin Üstünlüğü Melekler başlangıçta Âdemin yaratılışına dair itirazı ortaya koyduklarında kendisine imtihan fırsatı verilen ve iradesini muhtar olarak kullanabilecek bir varlığın eldeki imkânlarla nasıl bir yola evrileceği daha önce örneklenmişti ve bu sebeple ortaya koydukları kanaatte kendilerini haklı görebiliyorlardı. Fakat bilemedikleri şeylerin olduğunu ortaya koyan Mevla, onlara yaşadıkları süreç içinde bilmediklerini göstermek için hazırladığı sahnede detayı ortaya koyacaktı. 3. İnsan Perspektifi ve Tecrübe Sınırı Şimdi tam da meleklerin bu itirazı sergiledikleri noktada ortaya koydukları “cümleyi itiraziye”ye insan tarafından baktığınızdadatuhaflıkgörünmekteydi. Dünya hayatında benzer sahneler yaşandığında insanların birbirlerine kul- landıkları bir cümle mevcut: “Nereden biliyorsun bunun böyle olacağını?” Bu cümlede yaşanandan edinilen tecrübe söz konusu; fakat yaratma gücüne sahip olmayanların acziyeti ile malul bir cümle. Çünkü laboratuvarda deney yaparken her zamankinden farklı küçük bir ayrıntı ilavesi ya da noksanı sonucu değiştirebilir. Allah meleklerin geçmiş deneyimlerinde yanılabileceklerini bilgi testi sahnesinde ortaya koymuştur. 4. İlahi Dokunuş ve Farklı Sonuçların Mümkünlüğü Yaratan, kudretiyle bu bilgideki acziyeti bir ayrıntı ile boşa çıkarmış ve onların geçmişte yaşamadıkları bir tecrübeyi olayın içine katarak nasıl farklı bir sonuç ortaya çıkaracağını onlara göstermişti. İşin bu bölümünde henüz var olamayan insana bu kıssanın anlatılmasının sebebi de tam bu noktaydı. Allah, olayları kopyalamayla şablonlayarak değerlendirmenin eksik kalabileceğini ve insanın “yapacak bir şey yok” diye işin ucunu bıraktığı noktada küçük bir dokunuşla başka yolların açılabileceğini örneklemektedir. 5. Bilginin Değeri ve Âdem’in (as) Öğretilmesi Her ne kadar insan bu sahneyi biz- zat yaşamamış olsa da artık elinde bir değerlendirme yöntemi olarak yaşanmış bir tecrübe mevcuttur. Kur’an’da anlatılan bu sahne bütün insanlığın tecrübesine katkı sağlamak adına mevcuttur. Olay sadece bir kıssayı nakletme maksadına hizmet etmez. Âdemin as şahsında cereyan eden bu tecrübe bütün insanlığın tecrübesidir. Düşünsenize, Âdem (as) kendisine öğretilenlerin henüz ne işe yaradığını bilmediği bir zamanda bildiklerinin meleklerin karşısında ikrar ettirilmesinin neanlamageldiğinidahi bilmemektedir. Bu bilginin melekler tarafından bilinememesinin ve kendisinin bunları bilmesinin altyapısını dahi bilmemektedir. Fakat bütün bir insanlık, bu kıssayı okuduğunda onların düşünmedikleri kadar ayrıntıyı düşünme ve ders çıkarma imkanına sahiptir. 6. Bilginin Sınanması ve İnsanın Şımarıklığı Meselesi Allah (cc), bu sahne sonucunda insanın dünya hayatında sergilediği bilgiçlik gibi bir şımarıklıktan bahsetmemiştir. Yani insan bilmiş olmanın verdiği sahte bir güven bunalımına düşmemiştir. Çünkü yaşanacakların içinde bilginin ne işe yarayacağına dair henüz bir tecrübe yoktur.

Yayımlanan yazılarda ileri sürülen görüşler yazarlarına aittir. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.